ابن أبي الحديد ( مترجم وحاشيه : محمود مهدوى دامغانى )
7
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى )
و آن را از فضائل على ( ع ) شمرده است و در آن چنين گفته است : « اگر شما از كسانى هستيد كه قصد رسيدن به مقام او را داريد اى كاش با عمرو بن عبدود و مرحب به مبارزه پرداخته بوديد و چگونه در جنگهاى احد و خيبر و حنين گريختيد ، گريختنهاى پياپى ، مگر شما روز عقد برادرى و بيعت گرفتن در غدير حضور نداشتيد كه همگان حاضر بودند و كسى غايب نبود . . . » همچنين مى گويند : مردى سنى با مردى شيعى مجادله داشت ، دعواى خود را نزد مردى از اهل ذمه بردند كه در مورد فضيلت دادن يكى از خلفا بر ديگرى هوادار هيچ كدام نبود او براى ايشان اين بيت را خواند : « چه فاصلهيى است ميان كسى كه در عقيده نسبت به على شك دارد و كسى كه كه مى گويد همو خداوند است » . خطبه ( 59 ) [ از سخنان آن حضرت ( ع ) هنگامى كه خوارج كشته شدند ] چون خوارج كشته شدند به على ( ع ) گفته شد اى امير المؤمنين قوم همگان كشته شدند ، فرمود : « كلا و الله انهم نطف اصلاب الرجال و قرارات النساء » ( هرگز به خدا سوگند ايشان نطفههايى در پشت مردان و رحم زنانند . . . ) [ در اين خطبه ابن ابى الحديد به تناسب كلمه « قرارات » كه كنايه لطيفى از ارحام است فصلى مشبع در 58 صفحه در باره كنايه و رموز و تعريض با ذكر مثالهاى بسيار از نثر و نظم آورده است كه از مباحث ارزنده ادبى است و چون خارج از موضوع تاريخ است ترجمه نشد . پس از آن مى گويد ] : خبر دادن على عليه السلام در مورد اينكه « خوارج همگى در واقعه نهروان هلاك نشدند و اعتقاد خوارج عقيدهيى است كه در آينده كسانى كه هنوز آفريده